By Agnes Mokhele

BOTSHABELO, Foreistata – Kamora dikhwedi tsa matshwenyeho le tahlehelo e kgolo e bakilweng ke sewa sa “Foot and Mouth Disease (FMD)”, balemi ba mehlape ba sebelisang masimo a metebo Botshabelo ba se ba fumane tshehetso e neng e hlokahala haholo ka lenaneo le hokahantsweng ke Lefapha la temo, ntshetsopele ya mahaeng le ditaba tsa tikoloho la Foreistata “(DARDEA)”.

Ka la 7 Phupu 2026, “DARDEA” e ile ya fana ka disebeliswa tsa tshohanyetso tsa temo ho balemi ba tswang metebong e leshome ka Botshabelo, Seterekeng sa Mangaung. Sena se latela dipuisano tse tswelang pele pakeng tsa lefapha lena le Botshabelo Livestock Committee, hammoho le balemi ba anngweng ke sewa sena.
Lefu la tlhako le molomo- “Foot and Mouth Disease” le bile le tshusumetso e kgolo ho balemi ba mehlape naheng ka bophara, la sitisa motsamao wa diphoofolo, la fokotsa menyetla ya mebaraka, mme la beha maphelo le mehlodi ya boiphediso ya balemi ba banyenyane kotsing. Botshabelo ke engwe ya dibaka tse tlalehileng dinyewe tse netefaditsweng tsa lefu lena, e leng se ileng sa beha kgatello e kgolo ho balemi ba itshetlehileng ka temo ya mehlape bakeng sa tjhelete le phepelo ya dijo malapeng a bona.

Ka lebaka la boemo bona bo potlakileng, “DARDEA” e ile ya sebedisana le balekane ba fapaneng ba lefapha la temo, ho kenyeletsa ITAU, Hinterland, Kloppers le AgriVet ho fana ka thuso ho balemi ba anngweng ke sewa sena.
Lenaneo lena le ile la aba disebediswa tsa bohlokwa tse reretsweng ho thusa balemi ho laola ho ata ha lefu lena le ho ntlafatsa tlhokomelo ya mehlape. Disebediswa tse ileng tsa ajwa di kenyelletsa:

1. Dijo tsa diphoofolo;
2. Ditlatsetso tsa phepo bakeng sa mehlape;
3. Diaparo tsa tshireletso;
4. Dibate tsa maoto “foot baths”;
5. Meriana ya ho hlwekisa mapolasi; le
6. Dipompo tsa mokokotlo “knapsack sprayers”.

Disebediswa tsena di lebelletswe ho matlafatsa mehato ya taolo ya mafu le ho fokotsa morwalo wa ditjhelete oo balemi ba bileng le ona nakong ya sewa sena.
Botshabelo Livestock Committee, e emelang balemi ba ka ba 1470 ba metebong e leshome ya Botshabelo, e bile le karolo ya bohlokwa ho hokahanya balemi, ho
buisana le mafapha a mmuso le ho buella tshehetso ho tloha ha lefu lena le qala ho ama sebaka sena.

Baetapele ba komiti ba amohetse tshehetso ena ka thabo, ba re ke mohato wa bohlokwa wa ho sireletsa mehlape le ho tsosolosa tshepo hara balemi ba metebo. Ba boetse ba bontshitse hore leha thuso ena e fana ka phomolo ya hang-hang, ho ntse ho hlokahala tshehetso e tswelang pele ya ditshebeletso tsa bongaka ba diphoofolo, mananeo a diente, taolo ya motsamao wa diphoofolo le kwetliso ya balemi ho thibela ho qhoma hape ha lefu lena nakong e tlang.

Balemi le bona ba bontshitse kananelo ya bona bakeng sa tshebedisano mmoho pakeng tsa mmuso le balekane ba lekala la poraefete, ba re sena se bontsha bohlokwa ba ho sebetsa mmoho ho rarolla mathata a tobaneng le lekala la temo.
Ha tlhako le molomo “Foot and Mouth Disease” e ntse e tswela pele ho ama dibaka tse fapaneng tsa naha, ba amehang ba kgothaleditse balemi bohle ba mehlape ho tswela pele ho latela mehato ya tshireletso ya mafu “biosecurity”, ho tlaleha hang- hang dinyewe tse belaetsang, le ho latela melao e behilweng mabapi le motsamao wa diphoofolo.

Tshehetso ena e fuweng Botshabelo e totobatsa bohlokwa ba tshebedisano-mmoho pakeng tsa mmuso, dikhwebo tsa temo le mekgatlo e emelang balemi ho sireletsa maphelo a baahi ba mahaeng le ho matlafatsa bokgoni ba balemi ba banyenyane ba mehlape.
“Ho balemi ba 1 470 ba emelwang ke Botshabelo Livestock Committee, sephuthelwana sena sa tshehetso ha se bolele feela ho fuwa disebediswa tsa temo, empa ke pontsho ya boitlamo ba ho tsosolosa tlhahiso ya mehlape le ho sireletsa maphelo a malapa a itshetlehileng ka temo bakeng sa boiphediso ba ona.”